WALDSKULPTURENWEG IN SAUERLAND

Waltskulpturenweg, Schmallenberg

Natuur ontmoet kunst is de ondertitel van een wandeling van Bad Berleburg, regio Wittgenstein naar Schmallenberg in Sauerland. Tussen deze twee gewesten loopt een fraai pad, landschappelijk gezien een pad vol bergen en dalen, stille dorpjes en wijdse weiden. Een pad ook verrijkt met 11 grote kunstwerken. Een voorwaarde voor het genieten van deze wandeling is niet alleen het zes uur durende uithoudingsvermogen. (De twee stadjes liggen zo’n 23 kilometer van elkaar af.) Ook het nieuwsgierig zijn naar wat 11 kunstenaars hebben bedacht om de relatie tussen mens en natuur enerzijds en de relatie tussen Wittgenstein en Sauerland anderzijds vorm te geven is uiteraard van belang voor het genieten.

Die relaties onderzoeken en in een werk tot uitdrukking brengen was de opdracht voor internationale kunstenaars. Wellicht lieten zij zich inspireren door de brieven die inwoners van het ene regio naar het andere schreven. Daartoe uitgenodigd door Jochen Gerz, een van de deelnemende kunstenaars. De brieven vormen het begin en eindpunt van de wandeling, waar ze gedeeltelijk op maquettes zijn aangebracht. Het zijn brieven die trachten een brug te slaan over de Rothhaarkamm heen, over de geloofsverschillen heen, over de cultuurverschillen ook, die er tussen de beide regio’s bestonden en nog wel schijnen te bestaan…

Waldskulpturenweg tussen Wittgenstein en Sauerland

Een fraaie folder vermeldt alle kunstwerken en hun plek in het landschap. Nergens is helaas te lezen wat de invloed van de WaldSkulturenweg op de bevolking van beide regio’s is. Zoals ook net duidelijk wordt welke problemen er tussen beide regio’s bestonden, behalve dat ze al uit de middeleeuwen stammen.

Het begin en eindpunt van de tocht liggen bij de twee VVV-kantoren de twee stadjes. Omdat de kaart in Bad Berleburg met de nummering van de kunstwerken begint lijkt daar het voor de hand liggend startpunt te zijn.

De wegmarkering WaldSkulpturenweg en de kaart op de achterkant van de folder leiden de weg naar Schmallenberg. Aldaar aangekomen kan men per openbaar vervoer terug naar de plek waar gestart is. Een behoorlijk tijdrovende klus overigens, want de bus gaat om de twee uur…….en dat na ruim 6 uur wandelen!
Skulpturenweg-schmallenberg1Dan is de speciaal hiervoor bedachte WaldskulpterenWanderTaxi comfortabeler. Deze rijdt echter alleen op zaterdag. (Geïnteresseerde wandelaars kunnen zich steeds vrijdags tot 15.00 uur onder telefoon 0049-(0)2972-9740-18 voor de wandeltaxi aanmelden bij het Hout- en Toerismecentrum in Schmallenberg.)

Eerste kennismaking met de Waldskulpturen smaakt naar meer!

Het begin van de lente vierden wij, Paul, Jeannette en vriendin Truus met het per auto langs kunstwerkenwandeling rijden om de kunstwerken op deze wijze te bekijken. Startend bij het VVV van Schmallenberg, gewapend met een op de iPad genomen foto van de route, gingen we óp pad. Gelukkig dat kunstwerk nummer 9 van de route de Blinker ll ( Timm Ulrichs) hoog boven de dalen uitstak. Was het toch nog opletten geblazen waar de auto aan de kant, c.q. parkeerplaats kon worden gezet, zodat we er heen konden stappen. Een mooie wandeling langs een kippenfokkerij met riante uitloopvelden, waarboven cirkelende roofvogels, leidde ons naar een imposante installatie, een vlak vol kleine spiegelende oppervlakten die geen moment stil waren door langsschuivende wolken, langsblazende winden, zonnestralen en blauwe luchten. Adembenemend mooi. Helaas was voor ons daarmee de kunstroute teneinde. Geen werk meer kunnen vinden. Hoezeer we ook op parkeerplaatsen letten, die het begin konden vormen van de wandeling richting Kunst. Het was ons toen ook wel duidelijk waarom het een wandeltocht is. Deze staat nu dus hoog op de ‘to do lijst’……. Om die Blinker terug te zien, een Bisschopsstaf van ruim 2600 kg aluminium ( Heinrich Brummack), het Gouden Ei van Magdalena Jetelová, de Verloren Valk van Alan Sofist………
(4 november 2015, deel 2)

Terug op de WaldSkulpturenWeg

In het najaar van 2015 pakten wij, Paul, Jeanette en Truus, het slimmer aan. In Villa Annabelle spoorde Paul met Google Map een plek langs de WaldSkulpturenWeg op, die met de auto te bereiken zou zijn. Want de hele route lopen in november, dat leek ons een onhaalbare onderneming. De keuze viel op Kühhude……een klein uur rijden vanuit Siedlinghausen over fraaie bergweggetjes. Op de gespotte parkeerplaats stond niet alleen een riante houten picknickset. Op een groot bord stond de route uitvoerig beschreven en de kunstwerken middels bordjes duidelijk aangekondigd. De parkeerplek bleek een mooie startpunt om eerst het kunstwerk ‘ Geen gemakkelijke klus’, dat richting Schmallenberg ligt te gaan bezoeken, terug te keren naar de parkeerplek om vervolgens richting Bad Berleburg de hangbrug, ‘De verloren valk’ en ‘Steen-tijd-mens’ te bekijken. Totale afstand heen en terug zo’n 5 kilometer.

Het pad is populair, we kwamen regelmatig groepjes mensen tegen, sommigen kwamen duidelijk voor de Kunst, anderen gebruikten de paden voor de beweging, uitgerust met stevige stappers, voorzien van kleine dagrugzakjes en soms met langlaufstokken. Voor deze groepjes dienden de Kunstbeschouwers wel de bermen op te zoeken……men stapte stevig door, de blik gericht op de horizon…

Het werk van Ansgar Nierhoff doet zijn naam eer aan……in de kom van het bos, vlak naast het pad, liggen en staan zware metalen vormen. Inderdaad……ooit, in 2000, ‘geen gemakkelijke klus’ om ze daar neer te zetten.

Waldskulptur Nierhoff

‘Geen Makkelijk Spel’, Ansgar Nierhoff

De bijna vier meter hoge en circa 64 t zware staalsculptuur „Geen makkelijk spel“ van Ansgar Nierhoff staat op de Rothaarkamm als verrassend teken midden in het bos en thematiseert het conflict dat al eeuwenlang tussen de territoriaal, taalkundig, cultureel en confessioneel gescheiden regio’s Sauerland en Wittgenstein heerst. Een massieve stalen wand wordt omgevormd tot een grote centrale poort, twee kleinere poorten en twee blokken. De waarnemer kan zien: alle delen passen in elkaar, scheppen een binnen en buiten en nodigen uit om erdoor te lopen. De dialoog tussen de afzonderlijke vormen van de sculptuur wordt verveelvoudigd door de dialoog met de ruimte die ze omgeeft, de natuur. Dit contrast maakt ontdekkingen, vergelijkingen en herinneringen mogelijk, die voor elke bezoeker verschillend zijn. Deze plek ligt niet ver van een kruising van wegen langs oude grenzen en laat de wandelaars deelnemen aan de verbondenheid van de regio’s die elkaar vroeger vijandig gezind waren.

Waldskulptur Steen Tijd Mens

‘Geen-tijd-mens’ , Nils Udo

Teruggekeerd op onze schreden treffen we ‘Geen-tijd-mens’ van Nils-Udo. Had ook ‘geen gemakkelijke klus’ als ondertitel kunnen hebben, want een essentieel onderdeel van dit werk is een megarotsblok, geplaatst in een frame van stammen met een indrukwekkende omvang en hoogte.
De toelichting op het werk: De sculptuur „Steen-Tijd-Mens“ van de kunstenaar Nils-Udo lijkt net een archaïsche tempel: midden in het bos ligt een reusachtige vierkante rots die omringd wordt door een monumentale architectuur van boomstammen. De kwartsiet-monoliet weegt bijna 150 ton en vormt, één geworden met de verhevenheid van het bos, een monument en gedenkteken voor zichzelf: zijn grootte, zijn tijdloze verbondenheid met de aarde en zijn uniekheid. Ten overstaan van deze machtige eenheid ervaart de wandelaar zijn eigen vergankelijkheid en kwetsbaarheid.

Waldskulptur Verloren Valk

‘De Verloren Valk’, Alan Sofist

Op naar ‘het monument voor ‘De Verloren Valk’ van Alan Sofist. Een trap gemaakt aan de kant van het weggetje kondigt het kunstwerk aan. Maar erop geklommen zien we niets…. Ja, we zien vele bomen maar niet ‘de verloren valk’… Doet zijn titel dus ook eer aan kan je zeggen, ware het niet dat de folder een fraaie foto bevat van een in een bosomgeving liggende grote vogelvorm!
De valk blijkt opgebouwd uit vele bomen (waar we dus op die trap tegen aan kijken) en is slechts op grote hoogte te herkennen!
We hadden het kunnen weten als we de website beter hadden bestudeerd:
Alleen vanuit vogelperspectief kan men het 44 x 28 m metende „Monument van de
verdwenen valk“ helemaal zien. Met behulp van opgeworpen aarden wallen heeft de New Yorkse kunstenaar Alan Sonfist op een open plek in het Wittgensteiner bos het silhouet van een zwevende valk laten modelleren. De aarden wallen doen aan de verdedigingsheuvels van de Keltische forten in de directe omgeving denken en werden met boomsoorten beplant, die het bos in deze regio vroeger overheersten, maar door de mensen verdrongen werden. Met het hek dat op het silhouet volgt, beschermt Sonfist zijn kunstwerk symbolisch tegen mensen en dieren die door willekeur resp. wegvreten de oorzaak ervan zijn dat de oorspronkelijkheid van de natuur vaak onherstelbaar verloren raakt.

De elegante hangbrug is beslist de moeite waard…… als je althans die moeite van een zeer stijle helling opklauteren gedurende 5 minuten fysiek kunt volbrengen…

Op het to-do-lijst staat nog één Kunstwerk, ‘Boven de Vijvers’ van Andreas Oldorp dat we graag willen bezoeken naast uiteraard Blinker 11, dat we in het voorjaar bewonderden. …Dat werk is tot nu toe het adembenemendste onderdeel van de WaldSkulpurenWeg. Volgend jaar dus verder.

Zie vooral ook: www.waldskulpturenweg.nl